tresa new

 

 
2 ekdosi

 

 
elpidohori baner
 
 
 
 

Προβλήματα, εμπόδια και λύσεις

Αν δεν μπορείς να λύσεις ένα πρόβλημα βρες τι σε εμποδίζει για τη λύση του.

 

ebodia lysi

Αν καιρό ψάχνεις να λύσεις ένα πρόβλημα και δεν τα καταφέρνεις, δεν είναι απαραίτητο να συνεχίσεις να ψάχνεις τη λύση, μπορείς να εστιαστείς να εντοπίσεις το τι σε εμποδίζει να φθάσεις σ’ αυτήν.  Αυτό συμβαίνει σε κάθε μορφής πρόβλημα. Είτε σε απασχολεί το πώς θα κάνεις να λειτουργήσει μια συσκευή, πώς θα λύσεις ένα μαθηματικό τύπο, ή το πώς θα λύσεις τα προβλήματα μιας μη λειτουργικής σχέσης, ή ακόμη και το πώς θα κάνεις ένα παιδί πιο συνεργάσιμο, είναι ζητούμενο να εντοπίσεις εκείνο που σε εμποδίζει να προσεγγίσεις τη λύση.

Τις περισσότερες φορές βρίσκεται εκεί γύρω παρεμποδίζοντας την επίτευξη και επειδή μπορεί να είναι κάτι συνηθισμένο και συχνό δεν τραβά την προσοχή μας.

Μπορεί όμως να είναι και πολύ καλά κρυμμένο που οφείλεται τις περισσότερες φορές στις πεποιθήσεις που έχουμε χτισμένες και πιθανόν να μην μας αφήνουν να δούμε πως αυτές και μόνο αυτές αποτελούν το εμπόδιο.  Σε κάθε περίπτωση το να απομακρύνεις το εμπόδιο θα σου δώσει μια καλύτερη οπτική για την λύση.

Ας πάρουμε για παράδειγμα ένα παιδί που δυσλειτουργεί στις σχέσεις του. Είναι ας πούμε ένα παιδί που θυμώνει εύκολα, γίνεται ανταγωνιστικό, πασχίζει να είναι πρώτο και αν δεν είναι δεν μπορεί να αντέξει τη θέση του δεύτερου και γίνεται κακότροπο, τα άλλα παιδιά δεν επιθυμούν την παρέα του και καταλήγει μοναχικό και δυστυχισμένο. 

Άλλο παράδειγμα θα ήταν ένα παιδί που δεν συνεργάζεται. Δεν τηρεί αυτό που του λέμε, δεν κρατά το λόγο του, δεν κρατά τα όρια που βάζουμε και όλο και τα επεκτείνει και γενικά γίνεται δύσκολο στην αντιμετώπισή του.  

Σε αυτές τις παραπάνω περιπτώσεις καθώς και σε αμέτρητες άλλες, η συνήθης αντιμετώπιση του περίγυρου (γονείς, δάσκαλοι) είναι να κρίνουν, να συμβουλεύουν, να επιπλήττουν, και πολύ συχνά  να τιμωρούν,  πιστεύοντας ότι θα συνετίσουν το παιδί.  Μετά από λίγο καιρό αντιλαμβάνεται κανείς πως όχι μόνον δεν πέτυχαν τον πολυπόθητο συνετισμό του αλλά μάλλον ενίσχυσαν και ενδυνάμωσαν τις μη λειτουργικές συμπεριφορές του.  Άρα δεν έλυσαν το πρόβλημα.

Αυτό που η πολυετής παρατήρηση απέδειξε είναι πως στοχεύοντας στη λύση των προβλημάτων, γονείς και εκπαιδευτικοί δεν μπόρεσαν να δουν τον ουσιαστικό λόγο που ένα παιδί αποφασίζει να συμπεριφέρεται όπως περιγράψαμε παραπάνω.  Κάτι τους εμποδίζει να δουν την αλήθεια ώστε να καταφέρουν να διευκολύνουν αυτό το παιδί να αντιληφθεί πως ο τρόπος του δεν είναι εκείνος που το κάνει χαρούμενο και ευτυχισμένο.

Αν προσπαθούσαμε λοιπόν στα παραδείγματά μας να δούμε τι μας εμποδίζει να βρούμε τη λύση, θα εντοπίζαμε μια λίστα από εμπόδια.  Το ενδιαφέρον και παρήγορο είναι πως μόλις «καταφέρουμε» να τα βγάλουμε από τη μέση, η λύση αναφύεται αυτόματα.  Για να δούμε:

Εμπόδιο 1: Η γνώμη που διαμορφώνουμε για τη συμπεριφορά του παιδιού. Ένα παιδί που συμπεριφέρεται άπρεπα μας βάζει αυτόματα σε μια κριτική διάθεση.  Σχεδόν αυτόματα η επεξεργασία μέσα στο μυαλό μας οδηγεί στην αξιολόγηση της συμπεριφοράς του, κρίνεται ως ανάρμοστη και καταλήγουμε με μία επικριτική διάθεση.  Γνωρίζουμε πως η κριτική δεν οδηγεί σε αποτέλεσμα, οδηγεί μόνον σε αξιολόγηση η οποία όταν ειδικά είναι αρνητική, η τάση μας είναι να απομακρυνθούμε, να επιπλήξουμε, να προσπαθήσουμε τουλάχιστον να συνετίσουμε τον αίτιο.  Έχοντας ήδη τοποθετηθεί επικριτικά, αδυνατούμε να βρούμε τη λύση. Για να μπορέσουμε να δούμε κάτι παρήγορο να αναφύεται οφείλουμε να απαλείψουμε  το εμπόδιο που παρεμβάλλεται, δηλαδή τη γνώμη μας για το πρόβλημα.  Μόλις σταματήσουμε να έχουμε γνώμη και δούμε το πρόβλημα με τα μάτια του παρατηρητή η λύση θα εμφανιστεί άμεσα.

Εμπόδιο 2: Η ταύτιση της συμπεριφοράς με αυτόν που την κάνει. Κρίνοντας την συμπεριφορά κα καταλήγοντας σε αρνητική αξιολόγηση, ταυτίζουμε την κακή συμπεριφορά με εκείνον που την κάνει άρα τον χαρακτηρίζουμε «κακό» και αμέσως έχουμε διαχωριστεί από εκείνον.  Έχουμε έναν «καλό» που κρίνει έναν «κακό».  Ήδη έχουμε βάλει μια τεράστια εμπλοκή στη αλληλεπίδρασή μας. Η λύση είναι αβέβαιη.

Εμπόδιο 3: Η γνώμη των άλλων. Εντοπίζοντας μια κακή συμπεριφορά του παιδιού μας αυτόματα μπαίνουμε στη διαδικασία να αναρωτηθούμε το τι σκέφτονται οι άλλοι για μας, μιας και θεωρούμε (και καλά κάνουμε γιατί έτσι είναι) πως εμείς ευθυνόμαστε για την κακή αυτή συμπεριφορά. Αυτό ήδη είναι ένα εμπόδιο.  Μας διαχωρίζει από τη στόχευση (να βρούμε δηλαδή λύση) γιατί αυτόματα μπαίνουμε στη διαδικασία να επουλώσουμε το δικό μας τραύμα από την κακή κριτική των  τρίτων.  Αν παραμέναμε αδιάφοροι για τη γνώμη των άλλων δεν θα είχαμε αποπροσανατολιστεί στοχεύοντας στην κάλυψη της δικής μας ανάγκης και θα παραμέναμε ετοιμοπόλεμοι για τη λύση του αρχικού προβλήματος που είναι η κακή συμπεριφορά του παιδιού.

Εμπόδιο 4: Η δική μας συναισθηματική εμπλοκή.  Τούτο είναι το μεγαλύτερο εμπόδιο.  Ένας γονιός που παρατηρεί μια παραβατική συμπεριφορά του παιδιού του εμπλέκεται συναισθηματικά σε πολλά επίπεδα.   Ένα επίπεδο ορίζεται από την αγωνία και το φόβο για το τι θα επακολουθήσει ως συνέπεια στο παιδί του γενικότερα και ένα δεύτερο είναι αυτό που νοιώθει ο ίδιος πριν τουλάχιστο το καλύψει με το θυμό του.  Λίγο πριν θυμώσουμε πάντα ελλοχεύει ένα στερητικό συναίσθημα όπως, η απογοήτευση, η ανεπάρκεια, η απόρριψη, η αδικία, η ανασφάλεια και άλλα που σχεδόν πάντα αρχίζουν από «α» είναι δηλαδή στερητικά.  Μη γνωρίζοντας, μη θέλοντας, μη μπορώντας να ασχοληθούμε με αυτά πυροδοτούμε το συναίσθημα του θυμού τον οποίον αν εκφράσουμε έχει πρόβλημα ο άλλος και αν δεν εκφράσουμε έχουμε πρόβλημα εμείς. Καιρός να ασχοληθούμε με εκείνα τα συναισθήματα που προηγούνται του θυμού και αποτελούν το εμπόδιο για τη λύση.  Να τα αντιμετωπίσουμε ως ενήλικες έτσι ώστε να μην φορτίζουμε το ερέθισμα που είναι η κακή συμπεριφορά του παιδιού μας με όλα τούτα.

Αν μπορούσαμε λοιπόν να εντοπίσουμε και να παραμερίσουμε τα εμπόδια που παρεμβάλλονται, ο δρόμος θα ήταν ελεύθερος και ο εντοπισμός της λύσης ευκολότερος.  Μόλις τα απομακρύνουμε θα είναι σαν να βρισκόμαστε σε ένα σκοτεινό δωμάτιο και κάποιος άνοιξε το φως. Θα δούμε πως ένα παιδί που δυσλειτουργεί,  είναι ένα αποπροσανατολισμένο παιδί.  Είναι ένα παιδί που θέλει περισσότερη ενθάρρυνση, περισσότερη πλαισίωση, έχει περισσότερη ανάγκη από τη λαμπερή ματιά μας πάνω στα θετικά του χαρακτηριστικά και όχι έμφαση στα αρνητικά.  Είναι βέβαιο πως δεν χρειάζεται στέρηση και τιμωρία δικαιωμάτων αντίθετα περισσότερα δικαιώματα για συναπόφαση και συνεργασία. 

Ερατώ Χατζημιχαλάκη – Οικογενειακή Σύμβουλος

www.allazo.gr    -  www.elpidohori.gr